Wat te doen tegen restless legs in bed?

Je ligt eindelijk in bed. Het licht is uit, je kussen opgeschud en je bent klaar om in slaap te vallen. Maar juist wanneer je lichaam tot rust zou moeten komen, beginnen je benen onrustig te voelen. Je draait je enkels, strekt je benen uit en probeert het gevoel te negeren. Even lijkt het weg te zijn, maar zodra je stil ligt, begint het opnieuw. Herkenbaar? Dan heb je mogelijk last van restless legs. Heel vervelend omdat het je uit je slaap kan houden. Gelukkig zijn er verschillende dingen die je kunt proberen om rusteloze benen in bed te verminderen. In deze blog vertellen we je er meer over.

Wat zijn restless legs precies?

Bij restless legs ervaar je een sterke drang om je benen te bewegen. Die bewegingsdrang gaat vaak samen met een vervelend of moeilijk te omschrijven gevoel. Sommige mensen spreken over tintelingen, gekriebel of een trekkend gevoel. Anderen ervaren een soort spanning diep in de benen. Het gevoel zit meestal niet op de huid, maar lijkt echt vanuit de benen zelf te komen. Kenmerkend is dat de klachten ontstaan of erger worden wanneer je rustig zit of ligt. Door de benen te bewegen, een stukje te lopen of ze te strekken, neemt het gevoel vaak tijdelijk af. Zodra je opnieuw stil gaat zitten of liggen, kan de onrust weer terugkomen. De klachten zijn meestal het sterkst in de avond en nacht.

Zijn rusteloze benen hetzelfde als beenkramp?

Rusteloze benen worden soms verward met (nachtelijke) beenkramp. Toch zijn het verschillende klachten. Bij kramp trekt een spier plotseling krachtig samen. Dat kan behoorlijk pijnlijk zijn en de spier kan hard aanvoelen. Bij restless legs staat juist de bewegingsdrang centraal. Ook zenuwklachten kunnen soms op restless legs lijken. Denk bijvoorbeeld aan een brandend, doof of tintelend gevoel door neuropathie. Omdat meerdere aandoeningen vergelijkbare klachten kunnen veroorzaken, is het verstandig om bij aanhoudende of onduidelijke klachten contact op te nemen met je huisarts.

Waardoor ontstaan restless legs?

De precieze oorzaak van restless legs is vaak niet duidelijk. De aandoening komt soms binnen families voor. Daarnaast kunnen zwangerschap, een tekort aan ijzer, ernstige nierproblemen en bepaalde andere aandoeningen een rol spelen. Restless legs tijdens de zwangerschap verdwijnen vaak na de bevalling weer. Ook bepaalde medicijnen kunnen rusteloze benen veroorzaken of bestaande klachten verergeren. Dat geldt onder andere voor sommige medicijnen tegen depressie of psychoses. Stop nooit zelf met voorgeschreven medicatie. Bespreek je klachten eerst met de huisarts of de arts die het medicijn heeft voorgeschreven. Denk je dat een ijzertekort een rol speelt? Begin dan niet op eigen initiatief met ijzertabletten. Een arts kan met bloedonderzoek beoordelen of er daadwerkelijk sprake is van een tekort.

Waarom heb je vooral last van restless legs in bed?

Overdag loop je rond, ga je naar je werk, doe je boodschappen of bent je bezig met andere activiteiten. Je benen zijn regelmatig in beweging en je aandacht wordt door allerlei dingen opgeëist. Daardoor vallen de klachten misschien minder op. In bed verandert dat. Je lichaam ligt stil, er is weinig afleiding en je aandacht verschuift automatisch naar wat je voelt. Bovendien worden restless legs bij veel mensen in de loop van de avond sterker. De klachten kunnen daarom beginnen tijdens het televisiekijken of wanneer je lang in de auto, trein of bioscoop zit, maar zijn vaak het vervelendst wanneer je wilt slapen. De klachten kunnen niet alleen het inslapen verstoren. Sommige mensen bewegen of schoppen hun benen ook tijdens de slaap. Dat kan ervoor zorgen dat je vaker wakker wordt, zonder dat je altijd precies weet waarom. Door de gebroken nachten kun je je overdag vermoeid of slaperig voelen.

Wat kun je direct doen tegen rusteloze benen in bed?

Er bestaat helaas geen truc die bij iedereen onmiddellijk werkt. Wel zijn er verschillende laagdrempelige manieren om de onrust tijdelijk te verminderen. Probeer rustig uit welke aanpak voor jou prettig voelt.

• Kom even uit bed en beweeg


• Rek je benen rustig


• Masseer je kuiten en bovenbenen


• Probeer warmte of verkoeling


• Zoek kort afleiding

Wat helpt op langere termijn tegen restless legs?

Wanneer je regelmatig last hebt van restless legs in bed, is het verstandig om niet alleen naar snelle verlichting te zoeken. Ook je gewoonten overdag en in de avond kunnen invloed hebben op de klachten.

Zorg overdag voor voldoende beweging

Regelmatig bewegen is belangrijk. Wandelen, fietsen of een andere matig intensieve activiteit kan helpen om de klachten te verminderen. Heel intensief sporten vlak voordat je naar bed gaat, is juist minder verstandig. Je lichaam krijgt dan mogelijk onvoldoende tijd om tot rust te komen. Een fanatiek sportprogramma is niet nodig. Het gaat vooral om regelmaat. Een dagelijkse wandeling kan al een goede stap zijn wanneer je normaal gesproken veel zit.

Kijk kritisch naar cafeïne en alcohol

Koffie en alcohol kunnen restless legs bij sommige mensen uitlokken of verergeren. Cafeïne zit bovendien niet alleen in koffie, maar ook in onder meer energiedrank, cola, zwarte en groene thee en chocolade. Probeer eens een paar weken minder cafeïne te gebruiken, zeker later op de dag. Kijk vervolgens of je verschil merkt. Ook het verminderen of vermijden van alcohol kan helpen. Rook je? Dan kan stoppen met roken eveneens bijdragen aan het verminderen van de klachten.

Houd een regelmatig slaapritme aan

Rusteloze benen en slecht slapen kunnen elkaar versterken. Je ligt wakker door de onrust in je benen en raakt vervolgens gefrustreerd omdat je niet slaapt. Die frustratie maakt ontspannen nog moeilijker. Probeer daarom iedere dag rond dezelfde tijd naar bed te gaan en op te staan. Zorg daarnaast voor een donkere en rustige slaapkamer. Geef jezelf voor het slapengaan de tijd om af te schakelen en probeer grote maaltijden en zware inspanning laat op de avond te vermijden.

Houd bij wanneer de klachten ontstaan

Restless legs verlopen niet bij iedereen hetzelfde. Daarom kan een eenvoudig klachtendagboek nuttig zijn. Noteer gedurende twee of drie weken wanneer de klachten optreden en hoe ernstig ze zijn. Schrijf bijvoorbeeld op hoeveel je die dag hebt bewogen, of je koffie of alcohol hebt gedronken en hoe laat je naar bed bent gegaan. Noteer ook wat je hebt geprobeerd en of dit hielp. Zo ontdek je mogelijk een patroon. Deze informatie kan bovendien waardevol zijn wanneer je de klachten met je huisarts bespreekt.

Kan een ander matras helpen tegen restless legs?

Een matras kan het restlesslegssyndroom niet genezen en neemt een eventuele medische oorzaak niet weg. Het is belangrijk om daar eerlijk over te zijn. Een passend matras kan wel bijdragen aan een comfortabelere slaaphouding. Wanneer je matras onvoldoende ondersteunt, veel druk geeft of niet goed past bij je lichaam, kunnen extra lichamelijke ongemakken ontstaan. Denk aan drukpunten bij de schouders en heupen, rugklachten of het gevoel dat je voortdurend een andere houding moet zoeken. Zulke ongemakken zijn niet hetzelfde als restless legs, maar kunnen een onrustige nacht wel nog vervelender maken. Ook de temperatuur in bed speelt een rol in het algemene slaapcomfort. Een matras, topper en dekbed die goed ventileren, kunnen helpen om een aangename slaapomgeving te creëren. Dat behandelt geen rusteloze benen, maar voorkomt wel dat warmte of lichamelijk ongemak je slaap onnodig verder verstoort.

Wanneer ga je met restless legs naar de huisarts?

Rusteloze benen zijn meestal niet gevaarlijk. De klachten kunnen echter wel grote invloed hebben op je slaap, energieniveau en dagelijks functioneren. Maak een afspraak met de huisarts wanneer je regelmatig slecht slaapt door restless legs, overdag erg moe bent of merkt dat de klachten invloed hebben op je stemming. Neem ook contact op wanneer je verschillende zelfzorgadviezen hebt geprobeerd, maar de klachten niet afnemen. De arts kan beoordelen of verder onderzoek nodig is, bijvoorbeeld naar je ijzerwaarden, en samen met jou bespreken welke behandeling passend is.